Hollandse meester uit de gouden eeuw.
15 juli | De geboortedag van Rembrandt van Rijn (1606-1669) een van de bekendste schilders die Nederland ooit heeft voortgebracht. Hij groeide uit tot de belangrijkste schilder van de Nederlandse Gouden Eeuw. Zijn werk kenmerkt zich door een indringend gebruik van licht en donker, eerlijke zelfportretten en een leven vol succes, verlies en tegenslag. In dit artikel lees je meer over zijn jeugd, zijn doorbraak in Amsterdam en de nalatenschap die hij achterliet. De digitale edit en de 366 verjaardagskalenders met zijn portret zijn gemaakt door mij, Frieke van Thiel.
Jeugd en opleiding in Leiden
Rembrandt Harmenszoon van Rijn werd geboren op 15 juli 1606 in Leiden als een van de tien kinderen van de Leidse molenaar Harmen Gerritszoon van Rijn en Neeltgen Willemsdochter van Zuytbrouck, een bakkersdochter. Over het precieze geboortejaar bestaat enige onduidelijkheid: een biografie uit 1641 noemt 1606, terwijl andere documenten op 1607 wijzen. In Nederland wordt 15 juli 1606 doorgaans als zijn geboortedatum aangehouden.
Als zoon van een molenaar volgde Rembrandt aanvankelijk de Latijnse school en schreef hij zich in 1620 kort in aan de Leidse universiteit. Een academische loopbaan bleek niet zijn roeping: al snel koos hij voor het schildersvak. Hij werd leerling van de Leidse historieschilder Jacob van Swanenburgh en vertrok daarna voor een korte, maar invloedrijke leertijd naar Pieter Lastman in Amsterdam, die hem kennis liet maken met bijbelse en historische thema’s.
Een eigen atelier en de doorbraak
Terug in Leiden opende Rembrandt rond 1625 een eigen atelier, dat hij deelde met zijn jeugdvriend en rivaal Jan Lievens. De twee schilders werden opgemerkt door Constantijn Huygens, secretaris aan het hof van de prins van Oranje, die Rembrandt in contact bracht met belangrijke opdrachtgevers. Deze vroege Leidse periode (1625-1631) legde de basis voor zijn latere roem.
In 1631 of 1632 verhuisde Rembrandt naar Amsterdam, destijds de welvarendste stad van de Republiek. Hij trok in bij kunsthandelaar Hendrick van Uylenburgh en bouwde snel een reputatie op als portretschilder. Werken als De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp (1632) toonden zijn talent voor compositie en zijn kenmerkende clair-obscur, het scherpe spel van licht en schaduw.
Saskia van Uylenburgh en persoonlijk geluk
In 1634 trouwde Rembrandt met Saskia van Uylenburgh, een nicht van zijn zakenpartner Hendrick. Het huwelijk bracht Rembrandt aanzien en welvaart, en in 1639 kon het paar een statig huis aan de Sint Antoniesbreestraat in Amsterdam kopen, tegenwoordig bekend als het Rembrandthuis. Van de vier kinderen die Saskia en Rembrandt kregen, overleefde alleen zoon Titus, geboren in 1641, de kinderjaren.
Kort na de geboorte van Titus overleed Saskia, waarschijnlijk aan tuberculose. Rembrandt bleef achter met zijn zoon, terwijl hij tegelijkertijd werkte aan wat zijn beroemdste schilderij zou worden.
De Nachtwacht: hoogtepunt van zijn schilderkunst
Tussen 1640 en 1642 schilderde Rembrandt De Nachtwacht, een groepsportret van een schuttersgilde dat wordt beschouwd als een van de belangrijkste schilderijen uit de Nederlandse kunstgeschiedenis. In plaats van een statisch groepsportret koos Rembrandt voor een dynamische, bijna theatrale compositie vol beweging en licht, waarmee hij afweek van de gangbare conventies van zijn tijd. Het doek hangt tegenwoordig in het Rijksmuseum in Amsterdam.
Financiële tegenspoed en faillissement
Ondanks zijn artistieke succes slaagde Rembrandt er niet in zijn financiën op orde te houden. Hij leefde boven zijn stand, deed kostbare aankopen voor zijn kunst- en curiosaverzameling en kreeg na de dood van Saskia nog maar zelden opdrachten voor portretten. In 1656 vroeg hij zelf ‘cessio bonorum’ aan: een eervolle vorm van faillissement waarmee gevangenschap werd voorkomen. Zijn kunstcollectie en inboedel werden de jaren daarna geveild, en in februari 1658 werd ook zijn huis aan de Sint Antoniesbreestraat gedwongen verkocht. Om verdere problemen met schuldeisers te voorkomen, begonnen Hendrickje Stoffels en zoon Titus na de verhuizing naar de Rozengracht een kunsthandel, die in december 1660 formeel werd vastgelegd als vennootschap, met Rembrandt in loondienst als hun werknemer.
Hendrickje Stoffels en de laatste levensjaren
Rond 1645 kwam Hendrickje Stoffels als huishoudster bij Rembrandt in dienst; later werd zij zijn levensgezellin. Samen kregen ze een dochter, Cornelia, geboren in 1654. Ondanks de financiële problemen bleef Rembrandt tot op hoge leeftijd schilderen, met een reeks indringende zelfportretten uit zijn laatste levensjaren als bekend resultaat.
Het leven bleef Rembrandt tegenslagen brengen: Hendrickje overleed in 1663, en zijn zoon Titus stierf in september 1668, kort na zijn huwelijk met Magdalena van Loo. Rembrandt zelf overleed op 4 oktober 1669 in Amsterdam, op 63-jarige leeftijd. Vier dagen later werd hij begraven in een gehuurd graf in de Westerkerk.
Stijl en artistieke nalatenschap
Rembrandts oeuvre omvat naar schatting driehonderd schilderijen, driehonderd etsen en tweeduizend tekeningen. Zijn werk wordt gerekend tot de barok en is duidelijk beïnvloed door het Italiaanse caravaggisme, hoewel Rembrandt zelf nooit in Italië is geweest; hij nam de invloed over via zijn leermeester Pieter Lastman. Kunsthistorici verdelen zijn carrière doorgaans in vijf periodes, beginnend met de Leidse periode van 1625 tot 1631.
Zijn meesterschap over licht en donker, zijn psychologisch scherpe portretten en zijn tientallen zelfportretten maken hem tot een van de meest bestudeerde kunstenaars ter wereld. Musea als het Rijksmuseum en het Rembrandthuis in Amsterdam trekken nog altijd jaarlijks miljoenen bezoekers die zijn werk willen zien.
Rembrandt van Rijn en de 366 kalender
Met zijn geboortedatum van 15 juli sluit het levensverhaal van Rembrandt van Rijn perfect aan bij het concept achter de 366 kalender: elke dag van het jaar wordt verbonden aan een bijzonder mens.
Bronnen
Rembrandt van Rijn – Wikipedia
Wil je zelf of iemand die je dierbaar is geportretteerd worden in dezelfde stijl als het portret van Rembrand? Ik ben gespecialiseerd in het maken van portretten, van mensen en dieren, dynamisch of postuum. Kies een formaat en eventueel een kleuren die in je interieur passen.
Stuur me een berichtje via [contact] en we maken er iets moois van. Op verzoek maak ik een mockup, zodat je kunt zien hoe het bij jou aan de muur staat. Mijn uurtarief bedraagt €23,00 incl.