Met verpleegstersdiploma naar de Amsterdamse toneelschool

Marjan Berk werd in 1932 geboren in Zeist als Marie-Janne van Baaren. Haar eerste stappen op de arbeidsmarkt lagen niet in de kunst, maar in de zorg: in 1954 haalde ze haar verpleegstersdiploma. Toch trok het toneel harder aan haar dan de zorg. Op haar 21e werd ze toegelaten tot de Amsterdamse toneelschool, een keuze die haar leven een geheel andere richting zou geven.

Cabaret, toneel en televisie

Na haar opleiding stond Marjan Berk 27 jaar lang op de planken. Ze speelde bij Wim Kans ABC Cabaret, Cabaret Lurelei en het gezelschap van Jaap van der Merwe en Tom Manders, en werkte in toneel, musical, film en televisie. Ook als presentatrice liet ze van zich horen, onder meer bij het tv-programma Monitor en het radioprogramma De hutsgeklutste. In 2001 stond ze zelfs op het toneel in De Vagina Monologen.

De schrijfster Marjan Berk: van Nooit meer slank tot 42 romans

In 1981 verscheen het literaire debuut van Marjan Berk: Nooit meer slank. Het bleek het begin van een indrukwekkende schrijfcarrière. Er volgden meer dan veertig romans, verhalenbundels en kinderboeken, waaronder Traangas, De feminist, Nooit te oud, Teflon baby en De leukste oma van de wereld. Zes van haar boeken werden vertaald in het Duits.

Enkele werken vormden persoonlijke hoogtepunten. In Zout (2006) bracht ze een ontroerend eerbetoon aan de vrouwen van de eerste generatie Turkse gastarbeiders. In Rijk! vertelde ze op hilarische wijze over haar levenslange, moeizame relatie met geld en het winnen van de Lotto. Voor haar kleindochter Belle schreef ze het persoonlijke Boek voor Belle, en met Het schreien niet verleerd (2010) blikte ze terug op het leven van haar grootvader. Tijdschrift Opzij noemde haar niet voor niets ‘de koningin van het lichte boek’.

Vrouwenvleugel en de Gouden Televizierring

Bij het grote publiek is Marjan Berk misschien wel het meest verbonden met de televisieserie Vrouwenvleugel. De 66-delige dramaserie, geproduceerd door Joop van den Ende, won in 1994 de Gouden Televizierring. Regisseur Will Koopman noemde het ‘een iconische serie vanuit het vrouwelijke perspectief’, terwijl Van den Ende de creatieve geest en branie van Berk als de basis van het succes omschreef.

Decennialang columniste

Vanaf 1983 schreef Marjan Berk wekelijks columns, onder meer voor het Utrechts Nieuwsblad, de Provinciale Zeeuwse Courant, de Gaykrant, Margriet en tot voor kort het Algemeen Dagblad en Mokum magazine. Met haar scherpe pen en gevoel voor humor belichtte ze de mooie kanten van het leven: kunst, cultuur en reizen. Daarmee gold ze, voor zover bekend, als de oudste columniste van Nederland.

Pionier voor zichtbaarheid en gelijkheid

Marjan Berk was ook een pionier op het gebied van representatie. Volgens Henk Krol, jarenlang hoofdredacteur van de Gaykrant, was zij de eerste schrijfster die structureel homoseksuele en lesbische personages een vanzelfsprekende plek gaf in haar boeken en tv-series, zonder dat het bij typetjes bleef. Daarnaast zette ze zich in voor laaggeletterden in Nederland en was ze een van de oprichters van de pro-Palestijnse actiegroep Stop de Bezetting.

Privéleven: twee huwelijken en een groot gezin

Achter het publieke werk van Marjan Berk ging een rijk privéleven schuil. Ze trouwde voor het eerst met Ernst Berk, die ze leerde kennen tijdens haar werk als verpleegkundige; samen kregen ze drie kinderen, Peter, Marleen en Martijn. In de jaren zestig hertrouwde ze met componist Ruud Bos (1936-2023). Dat huwelijk hield 31 jaar stand en leverde nog twee zonen op, Ruud-Jan en Willem. In totaal kreeg Marjan Berk zo vijf kinderen, acht kleinkinderen en drie achterkleinkinderen.

Ruim vijftig jaar combineerde ze het leven in Amsterdam met een huis in het Overijsselse Kalenberg, waar ze weekenden en schoolvakanties met haar gezin doorbracht. Sinds 2016 woonde ze in het historische Occohofje aan de Nieuwe Keizersgracht in Amsterdam, een hofje voor zelfstandig wonende vrouwen. Die plek vormde ook het decor van haar laatste boek, Hofdames, dat in november 2025 verscheen.

Afscheid van Marjan Berk

Marjan Berk overleed op 5 juli 2026 in Amsterdam, op 93-jarige leeftijd en enkele dagen voor haar 94e verjaardag op 11 juli. Ze laat vijf kinderen, acht kleinkinderen en drie achterkleinkinderen na. AD-hoofdredacteur Rennie Rijpma benadrukte hoeveel Berk voor de krant heeft betekend en noemde haar manier van in het leven staan een inspiratie voor vrouwen in de mediasector.

Met haar humor, lef en scherpe oog voor menselijke verhoudingen zette Marjan Berk het gewone leven om in verhalen waarin lezers zichzelf herkenden. Haar werk als schrijfster, actrice en columniste blijft voortleven in tientallen boeken en in de herinnering van iedereen die haar kende of las.