Jimmy Somerville

Vroege jaren: Glasgow en de ontdekking van een stem

James William Somerville werd geboren op 22 juni 1961 in Glasgow, Schotland. Hij groeide op in een arbeidersgezin in de wijk Ruchill, in het noorden van de stad. Als homoseksuele jongeman in een conservatieve omgeving leerde Jimmy vroeg dat zijn identiteit een strijd zou vereisen. In 1980 verliet hij Glasgow – hij was amper achttien jaar oud – en trok naar Londen, waar hij in kraakpanden woonde en zich onderdompelde in de levendige gay-scene van de hoofdstad.

In Londen ontmoette hij Steve Bronski en Larry Steinbachek. Samen richtten zij in 1983 Bronski Beat op – een synth-popband die van meet af aan politiek geladen was en openlijk opkwam voor homorechten.

Bronski Beat: Smalltown Boy en een revolutionaire doorbraak

In 1984 brachten Bronski Beat hun debuutsingle ‘Smalltown Boy’ uit. Het nummer, over een jonge homoseksuele man die zijn thuisstad ontvlucht na afwijzing door familie en vrienden, bereikte de derde positie in de Britse hitlijst en werd een internationale hit. De ijle, hoge falset van Somerville gaf het nummer een emotionele diepgang die het tijdloos maakte.

Bekijk de iconische live uitvoering op Top of the Pops (1984): Bronski Beat – Smalltown Boy (Top of the Pops, 07.06.1984)

Of zie Jimmy live in Berlijn in 2019: Jimmy Somerville – Smalltown Boy (Live in Berlin, 2019)

Het debuutalbum ‘The Age of Consent’ (1984) bevatte in de hoestekst een lijst van landen met hun wettelijke leeftijden voor homoseksuele en heteroseksuele seks – een expliciete politieke statement die zorgde voor controversie én aandacht. Het album stond 53 weken in de Britse albumlijst.

Bekijk Bronski Beat op hun hoogtepunt: Bronski Beat – It Ain’t Necessarily So (Top of the Pops, 1984)

The Communards: Don’t Leave Me This Way en een nieuw hoogtepunt

In 1985 verliet Somerville Bronski Beat en formeerde hij samen met pianist Richard Coles – die later anglicaans dominee en omroeper zou worden – The Communards. Het duo combineerde disco, soul en synth-pop en bereikte een nog groter publiek. Hun cover van Harold Melvin & the Blue Notes’ klassieker ‘Don’t Leave Me This Way’ – met de Britse jazz/soul-zangeres Sarah Jane Morris – klom in 1986 naar de nummer-één positie in de Britse hitlijsten en bleef daar vier weken staan.

Zie de officiële videoclip: The Communards – Don’t Leave Me This Way ft. Sarah Jane Morris (officiële video)

‘Don’t Leave Me This Way’ werd de best verkochte single van 1986 in het Verenigd Koninkrijk. The Communards brachten twee albums uit: ‘Communards’ (1986) en ‘Red’ (1987). Het tweede album was politieker van toon en verdiepte de band in thema’s als de Thatcher-politiek, sociale ongelijkheid en de aids-crisis.

Luister naar Never Can Say Goodbye live: The Communards – Never Can Say Goodbye (live)

Activisme: muziek als wapen

Jimmy Somerville heeft zijn muziek altijd ingezet als politiek instrument. Tijdens de aids-crisis in de jaren tachtig behoorde hij tot de eerste Britse popartiesten die openlijk over de epidemie spraken. Hij deed mee aan benefietconcerten, tekende petities en gebruikte interviews om aandacht te vragen voor de verwoestende gevolgen van hiv/aids in de gay-community.

Ook verzette hij zich openlijk tegen Clause 28, de Britse wetgeving uit 1988 die gemeenten verbood homoseksualiteit te ‘promoten’. Zijn stem – letterlijk en figuurlijk – was een instrument voor verandering.

Solocarrière: Jimmy Somerville alleen op het podium

Na het uiteenvallen van The Communards in 1988 begon Somerville aan een solocarrière. Zijn debuutsolo-album ‘Read My Lips’ verscheen in november 1989 en leverde meerdere Britse top-30-hits op. De discocover ‘You Make Me Feel (Mighty Real)’ – oorspronkelijk van Sylvester – bereikte de top vijf in het Verenigd Koninkrijk en was zijn grootste solohit. Verder scoorde hij met ‘Comment Te Dire Adieu’, een cover van het Franse chanson van Françoise Hardy, gezongen als duet met June Miles-Kingston, en met de reggae-versie van de Bee Gees-klassieker ‘To Love Somebody’.

Bekijk zijn solo-optreden: Jimmy Somerville – To Love Somebody (live)

En de hit uit 1989: Jimmy Somerville – Comment Te Dire Adieu (live)

In de jaren negentig en 2000 bleef Somerville actief met albums als ‘Dare to Love’ (1995) en ‘Manage the Damage’ (1999). Hij werkte samen met artiesten als Marc Almond en bleef optreden op Europese festivals.

In 2015 bracht hij het album ‘Homage’ uit – een eerbetoon aan de disco- en soul-invloeden die zijn muzikale vorming hadden bepaald. Het album ontving positieve kritieken en bewees dat Somervilles stem de tand des tijds uitstekend had doorstaan.

Nalatenschap: wat maakt Jimmy Somerville uniek?

Jimmy Somerville is meer dan een popster. Hij vertegenwoordigt een generatie die weigerde zich te verstoppen. Zijn falset – kristalhelder, kwetsbaar en krachtig tegelijk – heeft miljoenen mensen geraakt, getroost en geïnspireerd. Zijn muziek was een soundtrack bij de strijd om gelijke rechten, bij verlies en bij vreugde.

Artiesten als Sam Smith, Years & Years en Jake Shears van Scissor Sisters hebben Somerville aangewezen als directe inspiratiebron. Zijn invloed op de Britse synth-pop en de LGBTQ+-popcultuur is onmiskenbaar en blijvend.

Beknopte discografie

Met Bronski Beat

• The Age of Consent (1984)
• Hundreds & Thousands (1985, compilatie)

Met The Communards

• Communards (1986)
• Red (1987)

Soloalbums

• Read My Lips (1989)
• Dare to Love (1995)
• Manage the Damage (1999)
• Suddenly Last Summer (2009)
• Homage (2015)

Conclusie: een stem die blijft klinken

Jimmy Somerville is een van de meest markante stemmen die de Britse popmuziek heeft voortgebracht. Zijn muziek oversteeg entertainment en werd een middel voor zelfexpressie, protest en verbinding. Of je hem nu kent van ‘Smalltown Boy’, ‘Don’t Leave Me This Way’ of ‘You Make Me Feel (Mighty Real)’ – zijn stem raakt een snaar die niet snel vergeten wordt.

Heb je zijn muziek herontdekt via dit artikel? Duik dan in de afspeellijsten, bezoek een live optreden en ontdek waarom Jimmy Somerville tot op de dag van vandaag relevant blijft.