Gustav Klimt

Wie was Gustav Klimt?

Gustav Klimt werd geboren op 14 juli 1862 in Baumgarten, destijds een buitenwijk van Wenen. Hij was het tweede van zeven kinderen in een gezin dat het financieel niet breed had. Zijn vader Ernst Klimt was goudgraveur, een beroep dat een blijvende indruk achterliet: het gebruik van bladgoud zou later het handelsmerk van zijn zoon worden. Klimt groeide uit tot de belangrijkste vertegenwoordiger van de Weense Jugendstil en oprichter-voorzitter van de Wiener Secession.

Jeugd en opleiding

Al vroeg viel Klimts tekentalent op. Hij werd toegelaten tot de Kunstgewerbeschule (de Weense school voor kunstnijverheid), waar hij een klassieke, academische opleiding kreeg. Samen met zijn broer Ernst en studievriend Franz Matsch richtte hij de ‘Künstlercompagnie’ op, een atelier dat al snel gerenommeerde opdrachten binnenhaalde. Tussen 1886 en 1892 maakte het drietal muurschilderingen voor onder meer het Burgtheater en het Kunsthistorisches Museum in Wenen, uitgevoerd in een nog vrij traditionele, decoratieve stijl.

In 1892 stierven zowel Klimts vader als zijn broer Ernst kort na elkaar, een periode die hem persoonlijk en artistiek diep raakte. Kort daarna begon hij zich los te maken van de academische conventies waarin hij was opgeleid.

De Wiener Secession en het schandaal van de universiteit

In 1897 verliet Klimt het gevestigde Künstlerhaus en richtte hij samen met onder anderen Josef Hoffmann en Koloman Moser de Wiener Secession op, met als lijfspreuk ‘Der Zeit ihre Kunst, der Kunst ihre Freiheit’ (Aan de tijd zijn kunst, aan de kunst zijn vrijheid). Klimt werd de eerste voorzitter van deze beweging, die brak met het classicisme en zich richtte op vernieuwing in kunst en vormgeving.

Zijn plafondschilderingen voor de Universiteit van Wenen, met de titels Filosofie, Geneeskunde en Jurisprudentie, veroorzaakten rond 1900 groot ophef. De expliciete naaktheid en de sombere, symbolische voorstelling van kennis en wetenschap botsten met de heersende burgerlijke smaak. De opdracht werd uiteindelijk nooit in het universiteitsgebouw geplaatst; de werken zijn later verloren gegaan bij een brand aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.

De Gouden Periode

Rond 1900 ontwikkelde Klimt de stijl waarmee hij wereldberoemd zou worden: de zogenoemde Gouden Periode. Geïnspireerd door Byzantijnse mozaïeken die hij tijdens een reis naar Ravenna bewonderde, verwerkte hij echt bladgoud in zijn schilderijen. Deze periode leverde enkele van zijn beroemdste werken op, waaronder:

• Judith I (1901)
• Portret van Adele Bloch-Bauer I (1907), later bekend als ‘de Oostenrijkse Mona Lisa’
• De Kus (1907-1908), zijn bekendste schilderij, nu in het Belvedere in Wenen
• Danaë (1907-1908)

Voor de Secession maakte Klimt in 1902 ook de Beethovenfries, een muurschildering die hulde bracht aan de componist en die nog altijd te zien is in het Secessiongebouw in Wenen.

Klimt en de vrouwen in zijn leven

De vrouw was Klimts belangrijkste onderwerp, zowel in zijn portretten van de Weense burgerij als in zijn meer erotisch geladen werk. Zelf trouwde hij nooit, maar hij kreeg wel meerdere kinderen bij verschillende vrouwen. Zijn langdurigste en meest besproken relatie was die met modeontwerpster Emilie Flöge, die decennialang zijn levensgezellin en muze was en mogelijk model stond voor De Kus.

Late werk en overlijden

In zijn laatste levensjaren verschoof Klimts stijl opnieuw: het gebruik van bladgoud maakte plaats voor felle kleuren en meer natuurlijke vormen, zichtbaar in werken als De Bruid (1917-1918), dat onvoltooid bleef. Op 11 januari 1918 werd Klimt getroffen door een beroerte, waarna hij verlamd raakte aan zijn rechterzijde. Hij overleed op 6 februari 1918 in Wenen aan een longontsteking, een gevolg van de Spaanse griep, op 55-jarige leeftijd. Hij werd begraven op de Hietzinger Friedhof in Wenen.

Nalatenschap

Klimt liet een aanzienlijk aantal onvoltooide werken na, maar zijn invloed was allesbehalve onaf. Hij vormde een belangrijke inspiratiebron voor jongere kunstenaars als Egon Schiele en Oskar Kokoschka, die zijn fascinatie voor het menselijk lichaam en de psyche verder uitwerkten in een meer expressionistische stijl.

Vandaag de dag bezit het Belvedere in Wenen de grootste Klimt-collectie ter wereld, met De Kus als absoluut hoogtepunt. Meer achtergrond over zijn leven is ook te vinden op Wikipedia en op de site van Austria.info.

Gustav Klimt en de 366 verjaardagskalender

Net als bij Frida Kahlo laat het leven van Gustav Klimt zien hoe persoonlijke tegenslag en artistieke doorbraak samen kunnen gaan. Zijn geboortedag, 14 juli, is een van de 366 dagen die terugkomen in de verjaardagskalender van 366calendar.com.

Tot slot

Gustav Klimt bewijst dat kunst pas echt gaat leven wanneer een kunstenaar zijn eigen weg durft te volgen. Van de sobere muurschilderingen uit zijn vroege jaren tot het overweldigende bladgoud van De Kus: zijn werk blijft een gouden hoofdstuk in de kunstgeschiedenis.